Türk Tarihi

31 Mart: Azerbaycanlıların Soykırımı Günü

Soykırım, bir grubun varlığını ortadan kaldırma amacıyla gruplara karşı işlenen şiddet içeren suçlara karşılık gelen çok özel bir terimdir. Azerbaycan tarihinin en kanlı sayfalarından biri 1918 senesinde vuku bulan 31 Mart soykırımı olmakla birlikte 1918 Mart soykırımları, sadece Azerbaycan tarihinin değil, aynı zamanda vahşet ve boyutları nedeniyle insanlık tarihinin en kanlı trajedilerinden biridir.

Düşman Ermenilerin uyguladığı soykırım sonucunda yaşlı, kadın,çocuk ayırmaksızın insanlar vahşicesine öldürülmüş, yaşadıkları yerler yakılarak talan edilmiştir. Bakü, Şamahı, Küba, Gökçay, Karabağ, Zengeur ve başka şehirlerde Azerbaycanlara karşı zorakilik uygulamaları yapılmıştır.


Ermeniler 1918 yılının martında Şamahı da dehşetli vahşilikler töretmiştir. Katliam zamanı 12.000’e kadar Lezgi 4000’den çok Azerbaycan Türkü öldürülmüştür. Mart-Nisan 1918’de Şamahı’da öldürülenlerin sayısına gelince, bazı veriler bu sayının 7.000, 8.000-12.000 ve hatta 40.000 olduğunu gösteriyor.

Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti hükümeti tarafından kurulan Olağanüstü Soruşturma Komisyonu belgelerinde, 1918 Mart-Nisan aylarında Şamahı ilçesine bağlı 58 Azerbaycan köyüne Ermeni saldırısında 3632 erkek, 1771 kadın ve 956 çocuğun vahşice öldürüldüğü belirtilmektedir. Ancak diğer arşiv belgelerine dayanan uzmanlara göre, Şamahı ilçesine bağlı 53 köyde 8.027 Azeri öldürüldü. Bunların 4190’ı erkek, 2560’ı kadın ve 1277’si çocuktu. Başka bir kaynağa göre, Şamahı’nın 72 köyünde 1.653 kadın ve 965 çocuk olmak üzere 7.000 Ermeni öldürüldü. Acil İnceleme Komisyonu, bu dönemde Şamahı ilçesine bağlı 120 köyden 86’sının Ermeniler tarafından işgal edildiğini doğruladı. Komisyonun çalışmalarını durdurması nedeniyle diğer 34 köy hakkında bilgi toplamak mümkün olmadı.

N.Narimanov, Şamahı katliamı hakkında şunları yazdı: “Daha önce Bakü’de bulunan T.Amirov ve S.Lalayev’in silahlı grupları, yaş ve cinsiyet ayrımı yapmaksızın tüm Azerileri öldürdüler. Çocukları süngü ve kılıçla döverek, camilerde insanları toplayarak, üzerlerine gazyağı dökerek eşi görülmemiş bir suç işlediler. Bakü’deki Sovyet hükümetinin Taşnaklara bağlı olduğunu anladım. Azerbaycan halkının Ermeni çeteleri tarafından bu kadar zulmünden sonra, Azerbaycan proletaryasının Sovyet hükümetinden yüz çevirme, kendi burjuvazisinin koruması altına girme ve ondan ve Türkiye’den yardım bekleme hakkının olduğu da açıktır.”

O günlere şahit olan Klunger olayları şu şekilde anlatmıştır: ”Ermeniler Müslüman mahallelerine giderek herkesi öldürüyor. Kılıç ile insanları parçalıyor. Süngü de delik teşek ediyor. Soykırımdan birkaç gün sonra bir çukurdan çıkarılan 87 Azerbaycanlı cesedin kulakları burunları kesilmiş, karınları yırtılmış, cinsiyet organları doğranmıştır.”


Yaşanan vahşet sürecinde Bakü’de, Şamahı, Guba ve Bakü vilayetinin diğer şehir ve ilçelerinde etnik ve dini aidiyetleri nedeniyle on binlerce sivil katledilerek yerleşim yerleri yıkıldı. Kentlerin kültürel anıtları, camileri ve mezarlıkları yok edildi. İlerleyen dönemlerde daha da ahlaksızlaşan düşman kesim Ermeni milliyetçileri, Karabağ, Zengezur, Nahçıvan, Şirvan, Erivan ve diğer bölgelerde insanlık dışı eylemlerini, katliamları, yağmalamaları ve etnik temizlikleri sürdürmüşlerdir.

İlaha Yusifli

Hazar Üniversitesi: Tarih öğretmenliği (lisans) Erciyes Üniversitesi: Yakınçağ tarihi (yüksek lisans) Hacettepe Üniversitesi: (Doktora) İlgi alanım: Kafkas İslam Ordusu İngilizlerin Kafkasya politikası İngilizlerin Kafkas İslam Ordusuna münasebeti İstihbarat Elemanları ve İstihbarat tarihi

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu