Türk TarihiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi

Ebediyetin Sembolü: Anıtkabir

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu ve lideri Mustafa Kemal Atatürk, karaciğer rahatsızlığı nedeniyle 10 Kasım 1938 yılında hayatını kaybetmiştir. Atatürk’ün ölüm haberinin kısa süre içerisinde duyurulması ile halk büyük bir üzüntü yaşamıştır. Haberi duyan insanların Türkiye Büyük Millet Meclisine, devlet dairelerine, parti merkezlerine giderek üzüntülerini diğer insanlarla paylaştıkları bilinmektedir. Ülkenin her sokağının 10 Kasım günü bir matem havasına büründüğünü söylemek mümkündür. Dünya gündeminde de yerini alan acı haber üzerine birçok ülkenin lideri taziye mesajları ileterek baş sağlığı dilemiştir. Türkiye Cumhuriyet’inin Cumhurbaşkanın vefat etmesi nedeniyle 11 Kasım’da toplanan TBMM’de yeni Cumhurbaşkanı olarak İsmet İnönü seçilmiştir. 13 Kasım’da Bakanlar Kurulunun gerçekleştirdiği toplantı da cenaze töreni programının nasıl olacağına dair karar verilmiştir. Bu doğrultuda Atatürk’ün naaşı 20 Kasım’da Ankara’ya beyaz trenle getirtilmiştir ve 21 Kasım günü cenaze töreni yapılmıştır. Cenaze töreni esnasında yağmur başlamış ve tören bitene dek devam etmiştir.

“Ankara halkının gözlerinden akan yaşlara gökten düşen damlalar karışmıştır.”

Vefatından sonra Atatürk’ün naaşı geçici kabir olarak kabul edilen Etnografya Müzesine konulmuş ve on beş yıl boyunca orada kalmıştır. Bu süreçte Anıtkabir’in yerinin seçilmesi için birçok fikir sunulmuştur:

Çankaya

Etnografya Müzesi

Büyük Millet Meclisinin arkasındaki tepe ( Kabatepe )

Ankara Kalesi

Bakanlıklar ( Milli Eğitim Bakanlığı için ayrılan arsa )

Eski Ziraat Mektebi

Gençlik Parkı

Altındağ ( Hıdırlıktepe )

Gazi Orman Çiftliği

Sunulan fikirlerin hiçbiri komisyonda bulunan Trabzon Milletvekili Mithat Aydın’ın içine sinmemiştir. Bu nedenle yeni bir yer bulmak amacıyla Ankara’nın birçok yerini gezmiştir. Şehrin ortasında bulunan Rasathane tepesinin uygun olduğuna karar vererek bu fikrini toplanan komisyonda dile getirdi. Komisyonda yapılacak anıt-mezar için Rasathanenin uygun olup olmadığının incelenmesinin kararına varıldı. Milletvekilleri tarafından yapılan inceleme sonucunda bu tepenin en uygun yer olduğuna karar verilmiştir.

Anıtkabir’in yapılacağı yer seçildikten sonra bir bildiri yayınlanmıştır. Bu bildiriye göre bir proje yarışması düzenlenecekti. Yarışmaya katılım sağlayan sanatçı sayısı 47’ydi. 47 eser arasından 3 eser beğenilmiştir. Yapılan görüşmeler doğrultusunda Emin Onat ile Orhan Arda’ya ait olan eserin kabul edilmesine karar verilmiştir. Anıtkabir’in inşası için 9 Ekim 1944 yılında çalışmalar başlamıştır. Anıtkabir, yapımı istenilen duruma gelince bir komisyon toplanmıştır. Bu komisyonda Anıtkabir’e konulacak heykel, kabartma ve yazıların konuları, kulelere verilecek adlara Atatürk’ün Kurtuluş Savaşından ve Türk inkılaplarından seçilmesine karar verilmiştir. Bu özellikleriyle birçok anlama sahiptir. Anıtkabir’in inşaatı 1953 yılında tamamlanmıştır.

10 Kasım 1953 tarihinde ise Atatürk’ün naaşı Etnografya müzesinden Anıtkabir’e büyük bir tören eşliğinde taşınmıştır.

ANITKABİR HAKKINDA BİLİNMEYENLER

ASLANLI YOL

Anıtkabir Aslanlı Yol

Türk kültüründe Aslan motifi güç, kuvvet, ihtişam, yiğitlik, cesaret, asalet ve hâkimiyet gibi simgesel anlamlarıyla kullanılmıştır. Ayrıca Anadolu’nun önemli uygarlıklarından biri olan Hititlerin sanat üslubu ile aslan heykelleri yapılmıştır. Anıtkabir de bulunan Aslan heykellerinin sayısı yirmi dörttür. Bunun sebebi, Türk tarihinde önemli rol oynamış olan Oğuzların yirmi dört boydan oluşması ile ilgilidir. Bu boylar şunlardır;

Bozoklar  
Kayı, Bayat, Alkaevli, Karaevli, Yazır, Dodurga, Döğer,Yaparlı, Avşar, Beydili, Kızık, Karkın  
Üçoklar
Bayındır, Beçene, Çavuldur, Çepni, Salgur, Eymür, Alayuntlu, Üregir, İgdir, Büğdüz, Yıva, Kınık

ASİMETRİK TAŞLAR

Anıtkabir'e giden Aslanlı Yol'daki taşlar aralarında 5 santim çim boşluk  olacak şekilde dizilmiştir. Taşların hiçbir sırası birbiriyle aynı değil… |  Çim, Yol, Butan

Aslanlı yolda yürürken yerdeki taşların hepsi birbirinden farklı büyüklüktedir. Yolda yürürken takılmamak oldukça zorludur. Fakat bu taşlar bilinçli bir şekilde asimetrik şekilde yapılmıştır. Bunun nedeni ise takılmamak için yola odaklanarak başımız eğik olarak Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün huzuruna saygılı bir şekilde çıkmamızdır.

KIRK İKİ BASAMAKLI MERDİVEN

Anıtkabir mimarisi

Aslanlı yolun sonunda Tören Meydanı olarak isimlendirilen bir alana ulaşılmaktadır. TBMM’nin Mozoleye olan uzaklığı TBMM’nin kuruluş tarihine atıf yapmakta olup 1920 metredir. Mozoleye çıkarken merdiven basamakların sayısının kırk iki olması da tesadüf değildir. Mustafa Kemal Atatürk kırk iki yaşında Cumhuriyeti ilan etmiştir.

BAYRAK DİREĞİNİN BOYUNUN ANLAMI

Bayrağın gönderden hiç inmediği yer: Anıtkabir

Anıtkabirde bulunan bayrak direğinin yüksekliği Atatürk’ün boyunun yüksekliğine böldüğümüzde 19,38 sayısı çıkmaktadır.

1938 sayısı ise Atatürk’ün vefat ettiği yıl…

“ Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.”


BORAN, Tunç “Anıtkabir’in İnşa Edildiği Rasattepe’nin Tespit Edilme Süreci ve Morfolojik Değişimi”, İdalkent dergisi, S. 4, ss. 148-173.

DOĞANER, Yasemin, “Millet Liderini Uğurluyor”, Atatürk Dergisi, C. 4, S. 4,
Temmuz 2005, Erzurum.

GÜLEKLİ, Nurettin Can, Anıtkabir Rehberi, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1993.

ÖZTÜRK, Şükrü, ” Türk Kültüründe Aslan”, Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, C. 2, S. 2, ss. 18-39.

ULUS, 11-29 Kasım 1938.

Melike Karaketir

Eskiçağ Tarihi - Yüksek Lisans

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu