Genel

Tarih Dersini Ezberlemeden Öğrenmenizi Sağlayacak 5 Yöntem

Konuk Yazar: Edanur Çilesiz

Tarih dersi, genellikle öğrencilerin hikayelerini dinlemekten hoşlandığı ama çalışmaktan hiç hoşlanmadığı derslerden biridir. Çünkü ezberlenecek kurulmuş yüzlerce devlet, bu devletlerin başına geçmiş onlarca padişah/han/hakan, bunlar yetmez gibi bu devletler arasında geçen savaşlar, savaşların sonuçları, çizilen haritalar bulunur. 

Tek çalışması gereken dersi Tarih olmayan öğrenci ise bunca bilginin altında kendini ezilmiş hisseder. Çünkü alışılagelmiş bilgi ezberciliği ile Tarih’i öğrenmeye çalışıyordur. E hocam ezberlemeyeceksek bunca devleti, hanı, hakanı, savaşı, ülkeyi nasıl öğreneceğiz diyorsanız okumaya devam edin! 

Tarih Nasıl Öğrenilir?

1. Bağlantı Kurarak Çalışma

Tarih boyunca gerçekleşen her olayın belli bir nedeni vardır. Nedenler ve olaylar arasında bağlantı kurmak olayları içselleştirmek ve konuyu ezberlemekten ziyade anlamayı sağlar. 

Örneğin, “Osmanlı’da IV. Murad döneminde tütün yasaklandı.” cümlesini okuyup geçmemeli, kendinize “Acaba neden tütün yasaklandı?” sorusunu sormalısınız. 

IV. Murad döneminde tütün yasaklandı çünkü o dönemde İstanbul’da büyük yangınlar çıkıyordu ve tütünün yangınları tetiklediği düşünülüyordu. Bunun yanında IV. Muradzamanında siyasi ve dini hareketlerde etkili olan Kadızadelilerbulunmaktaydı. Kadızadeliler tütün ve kahvenin haram olduğunu ileri sürmekteydi.

2. Çalışırken Harita Kullanmak

Tarih dersi için tarih bilmek yeterli değildir. Tarihle beraber coğrafya bilmek ve haritalar kullanmak tarih öğrenmeyi kolaylaştırır. 

Örneğin, Trablusgarp savaşını daha iyi anlayabilmek adına 1911 yıllarındaki bir Dünya haritasına ve haritada ülkelerin sömürge dağılışına bakarak İtalya’nın neden Trablusgarb’ıişgal ettiğini, Osmanlı’nın neden Trablusgarb’a asker gönderemediğini gözlemlemiş olursunuz. Bu sayede Trablusgarb savaşını öğrenmeniz kolaylaşır.

3. Görselleştirerek Çalışmak

Zaman sabit olmak üzere yapılan bir araştırma sonucuna göre insanlar,

-Okuduklarının %10’unu,

-İşittiklerinin %20’sini,

-Gördüklerinin %30’unu,

-Hem görüp hem işittiklerinin %50’sini

-Söylediklerinin %70’ini

-Hem yapıp hem söylediklerinin %90’nını hatırlamaktadır.

Bu sonuçlara bakıldığında çalışma yaparken görselleştirme kullanmanın öğrenmeye etkisi büyüktür. Çalışma yaparken sadece okumakla kalmayıp okunan bilgileri görselleştirmek öğrenmeye katkı sağlayacaktır.

Sizler için kendi hazırladığım örnek görseli aşağıya bırakıyorum,

4. Hikâyeleştirme Yöntemini Kullanmak

Okuduğumuz romanlar belli bir hikâye çerçevesinde birbirini tamamlayan cümleler eşliğinde ilerlediğinden okuduğumuz romanlar bizler için daha akılda kalıcı olmaktadır. Tarihe de tıpkı bu romanlar gibi yaşanmış hayat hikayeleri olarak bakarsak ve olayları kendimizce hikâyeleştirirsek daha akılda kalıcı olacaktır. 

Örneğin, “1683 yılında Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa,  uzun süredir Padişah Avcı Mehmet’in aklında olan ve Kanuni Sultan Süleyman’ın bile alamadığı Viyana’ya gözünü dikmişti. Yıllardır üzerinde çalıştığı kuşatma fikrini ordu komutlarına ve padişaha sundu. Planlarına göre Viyana’nın bu sefer elden gitme ihtimali yoktu. Padişah dinlediğinde sadrazamı Merzifonlu Kara Mustafa Paşa ile gurur duydu. Hemen hazırlıklara başlandı. Avusturya’ya ve lojistik merkezlere giden yollar tamir edildi; yenileri inşa edildi. Toplar döküldü, ordular güçlendirildi, mühimmatlar ve diğer kaynaklar imparatorluğun dört bir yanından Balkanlar’ıniçlerine gönderildi ve işte o gün geldi. Merzifonlu ve Osmanlı ordusu tüm gücüyle Viyana’ya tarihteki ikinci kuşatmayı gerçekleştirdiler. Başarılı olan Merzifonlu’nun göğsü kabarmıştı. Viyanalılar Kara Merzifonludan ülkeyi boşaltmak için zaman istediğinde ise Merzifonlu Kara Mustafa o yanlış kararı verdi ve ülkeyi boşaltmaları için onlara süre verdi. Fakat Viyanalılar hain bir plan peşindeydiler. Ülkeyi boşaltma sözünü aldıktan sonra Kutsal İttifak’ı yardıma çağırdı. Ve Kutsal İttifak’ın Viyana’ya yardıma gelmesiyle kazanılan savaş bir anda ortadan kalktı ve sonuç tersine döndü….

Yukarıda bulunan hikâye gerçeği %100 yansıtmamaktadır. Siz de hikâye yazarken bilgileri çarpıtmadan aklınızda kalacak şekilde hikâyeleştirmeye katkılar sağlatabilirsiniz. 

5. Tarihsel Yazıları Takip Edin

Tarihi konu alan yazıları takip etmek genel kültürünüzü artırır bunun yanında sınavlarınıza çalışırken daha önceden okumuş olduğunuz tarih bloglarıda aklınıza gelecektir ve sebep-sonuç ilişkisi kurmak ve bir olayı hikâyeleştirmek sizler için daha kolay olacaktır. 

Bu yöntemlerle birlikte sizler de tarihi artık ezberlemeyecek, öğrenecekseniz.  

Edanur Çilesiz

Anadolu Tarih

Anadolu Tarih'in resmi hesabıdır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu